Miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu od końca liturgii Wieczerzy Pańskiej do początku liturgii Męki Pańskiej, w Polsce powszechnie nazywane „ciemnicą”, to tzw. „ołtarz wystawienia”, miejsce adoracji i dziękczynienia Bogu za dar ustanowienia Eucharystii.
Geneza ołtarza wystawienia jest bardzo praktyczna: ze względu na to, że w Wielki Piątek nie sprawowano Mszy św., gdzieś trzeba było przechować Najświętszy Sakrament przeznaczony do komunii w czasie liturgii Męki Pańskiej – przy czym zachowywano hostię jedynie dla kapłana, gdyż aż do 1955 r.wierni nie przyjmowali komunii w dniu śmierci Chrystusa. Początkowo, hostię konsekrowaną w Wielki Czwartek przechowywano w zakrystii lub w innym bezpiecznym miejscu, jednak od VIII w., aby umożliwić wiernym adorację Ciała Jezusa, składano ją – owiniętą w dwa kawałki płótna – na ołtarzu. Od IX w. natomiast urządzano specjalny ołtarz. Z czasem (od ok. XVI w.), zaczęto nawet budować osobne kaplice, mające bogato zdobiony ołtarz, przeznaczone właśnie do przechowywania Najświętszego Sakramentu po liturgii Wieczerzy Pańskiej.
Obecnie np. we Włoszech – inaczej niż w Polsce, gdzie wciąż silny jest zwyczaj traktowania ołtarza wystawienia jako pamiątki uwięzienia Jezusa – kaplica, w której złożony zostaje Najświętszy Sakrament niekiedy wręcz wyobraża Wieczernik. Jest jasno oświetlona, umieszczony jest w niej stół przykryty białym obrusem, na którym leży 13 bochenków chleba.
